Społeczność
blog.ekologia.pl   Blogerzy   Asiunia   Zieleń miejska
2

Zieleń miejska

Wiele razy ten temat byl poruszany jednak to bardzo ważny tematwięc warto go omówic. Zieleń to ta część roslinności, którą świadomie można wprowadzać, pielęgnować, formować i chronić, są tu lasy, użytki zielone: łąki, pastwiska, drzewa i krzewy, zadarnienia w otwartym terenie, rosliny przy drogach, rowach, rzekach na podwórkach, działkach, ogrody, parki, sady i inne. Zieleń miejska to układ roslinnosci w mieście lub na osiedlu, który powstał wskutek świadomej działalności człowieka.
Zieleń miejska może być w sytemie pierścieniowym, który powstał na miejscu starych fortyfikacji, które obchodzily miasto do okoła lub krzyzowym (promienistym) na skrzyżowaniach dróg komunikacyjnych, kliny zieleni rozdzielone są pasami, promieniście rozchodzą się z centrum miasta, może być klinowo-promienisty, to połączenie systemu krzyżowego o pierścieniowego i pasmowy w miastach o budowie opartej na prostokątnej siatce ulic, tu proste,równoległe pasy zieleni przedzielone sa pasami zabudowań. Najczęściej spotykany jest system plamowy (rozproszony), tereny zielone tworzą plamy, zieleń jest dosadzana w czasie rozbudowy miasta, ten system jest chaotyczny.
Typy terenów zielonych w mieście to: parki: parki leśnie, parki spacerowe, parki kultury i wypoczynku; lasy komunalne; zieleńce; ogrody: ogródki działkowe, ogródki jordanowskie, ogrody dydaktyczne, botaniczne, zoologiczne,. alpinaria, arboreta; tereny sportowe; zieleń cmentarna; zieleń szlaków komunikacyjnych; zieleń osiedlowa; pola uprawne; łąki, pastwiska, sady; nieużyutki, zieleń na dachach. 
W miastach idealne są pnącza, tworzą zielone elewacje, upiększają budynki, tworzą zielone parawany, izolują ludiz od ruchu ulicznego. Ozdabiają domy, ulice, harmonizują przestrzeń miejską, zasłąniają surowy, brzydki, brudny wygląd domów, zajmują małą powierzchnię, rozrastają się na murze, potrzebują niewiele gruntu do ukorzenienia, rozrastają się pionowo, co ważne w mieście, latem chłodzą, fasada z kłączami słabiej sie nagrzewa, są mniejsze wahania temperatur na elewacji, efekt komina, kłącza oddają ciepło do góry, z dołu napływa zimne powietrze, zima utrzymuja ciepło, nierchome warstwy powietrza pomiędzy budynkiem a kłączem zachowują ciepło, fasady porośniętych budynków są suche, więc wolniej odparowują ciepło. Łagodzą hałąs np. pnącza porastająće ekrany akustyczne przy drogach szybkiego ruchu, zasłaniają i izolują, otaczają szalety miejskie, śmietniki, garaże, ozdabiają, chłoną zapachy i zasłaniają. W Krakowie zieleń otwarta stanowi 48% całej zieleni, tereny zainwestowane 34%, tereny zieleni urządzonej 18%.
Struktura zieleni miejskiej w Krakowie: zabodowania, drogi, koleje-20%, lasy-6%, łąki-7%, pola uprawne-14%, ugory i odłogi-21%, zieleń urządzona-18%, przydomowe ogródki-14%.
W Warszawie: parki i ogrody historyczne-3% powierzchni miasta, zieleń osiedlowa-2%, cmentarze-0.8%, tereny sportowe-0.9%, lotniska 3,5%. ogródki działkowe-1,9%, grunty uprawne, sady i ogrody-24,6%, lasy-11,8%, nieużytki-6,5%, razem 55%.
Najwięcej proc. zieleni urządzonej ma Bratysława, potem Gdańsk, Toruń, Hanover, Zurych, Bruksela, Praga, Budapeszt, Kraków, Helsinki, Rotterdam, Amsterdam, najmniej ma Kijów. Wskaźnik zieleni miejskiej dla całosci terenó zielonych w mieście zalicza się wskaźnik 8-15m2 zieleni urządzonej na 1 mieszkańca. Wielkośc tego wskaźnika określka się po poznaniu warunków naturalnych miasta, zaludnienia, mikroklimatu, zasobów zieleni ogółem i stopnia zanieczyszczeń.
Powierzchnia terenów zieleni miesjkiej: parków, zieleńców i zieleni osiedlowej wg. wojewódstw z 2006 r.
dolnośląskie 1,9% pow. miasta, 14,7 m2 na mieszkanca
kujawsko-pomorskie 3,7% pow. miasta, 23,2 km2 na mieszkańca
lubelskie 2% pow. miasta, 18 km2 na mieszkańca
lubuskie 2,3% pow. miasta, 21,7 km2 na mikeszkańca
łódzkie 2,8%pow. miasta, 12,5 km2 na mieszkańca
małopolskie 1,8% pow. miasta, 18,8 km2 na mieszkańca
mazowieckie 2,7% pow. miasta, 14 km2 na mieszkańca
opolskie 1,5% pow. miasta, 19,9 km2 na mieszkańca
podkarpackie 1,4% pow. miasta, 17,1 km2 na mieszkańca
podlaskie 1,1% pow. miasta, 14,5 km2 na mieszkańca
pomorskie 2,1% pow. miasta, 15,1 km2 na mieszkańca
śląskie 2,6% pow. miasta, 25,2 km2 na mieszkańca
świętokrzyskie 2,3% pow. miasta, 24 km2 na mieszkańca
warmińsko-mazurskie 2,8% pow. miasta, 18,6 km2 na mieszkańca
wielkopolskie 2,4% pow. miasta, 14,2 km na mieszkańca
zachodniopomorskie 1,5% pow. miasta, 17,5 km2 na mieszkańca
Polska 1998 r. 2,8% kraju, 24,7 km2 na mieszkańca
1999 r. 2,6% pow. kraju, 22,6 km2 na mieszkańca
2000 r. 2,2% pow. kraju, 19,6 km2 na mieszkańca
W Warszawie jest 909 gatunków niesynantropijnych, są tylko na naturalnych siedlaskach, 898 apofitów, miesjcowych gatunkó zyjących na siedliskach stworzonych przez ludzi, 911 antropofitów, roslin obcego pochodzenia, sprowadzonych przez ludzi. W Warszawie jest 535 gat. grzybów, 160 gat. porostów, 212 gat. mszaków, 1109 gat. roślin naczyniowych, ze zwierząt 50 gat. ssaków, 200 gat. ptaków, 1400 gat. bezkręgowców, razem jest 3566 gat.
Zróżnicowanie drzew pod względem i pochodzenia dla 3 warszawskich terenów zielonych na Cmentarzu Żołnierzy Radzieckich jest 20 gat. rodzimych, 64 obce, w Parku Praskim 25 gat. rodzimych, 55 gat. obcych, w Ogrodzie Saskim 17 gat. rodzimych, 50 obcych.
Geograficzne spektrum flory Opola: z Ameryki pochodzi 15% gat., z Płd. Europy 28%, z Europy Wsch. 16%, z Europy Płd i Azji Zach. 38%, 3% gatunków nieznanego pochodzenia.
Ograniczenia zieleni miejskiej, zanikanie gatunków, rodzajów i rodzin np. turzycowatych, storczykowatych, rdestnicowatych i wyższych jednostek taksonomicznych: widłaków, paproci, porostów i wielu grup grzybów, recesja gatunków związanych z naturalnymi siedliskami wodnymi, torfowiskowymi, bagiennymi, podmokłymi łakami, lasami łęgowymi, borami oraz biotopami antropogenicznymi np. polami uprawnymi, ustępowanie roślin wieloletnich na rzecz gatunków jednorocznych, które sa lepiej dostosowane do szybkich zmian warunków siedliskowych, ograniczenie siedlisk gat. odpornych na urbanizację, powoduje zanik niektórych ekotypów, duża mozaikowatośc siedlisk.
Degradacja roślinności miesjkiej to głównie mechaniczne wycinanie, zabetonowywanie terenów zielonych, zabudowywanie, zamurowywanie, mechaniczne niszczenie: łamanie, wydeptywanie, zasolenie gleb, głównie na poboczach ulic, przeazotowanie gleb-nitryfikacja, zanieczyszczenia, głównie mchy i porosty, sądząc po bioróznorodności w okół czynnych wulkanów ten czynnik nie jest tak szkodliwy, zanieczyszczenia powietrza, wód i gleb czynnikami chemicznymi z fabryk, efekt degradacji to wypieranie przez gatunki synantropijne i inwazyjne.
Zbiorowiska roslinności synantropijnej:
segetalne, zw. z uprawami, ogrodami, sadami, parkami miejskimi, zieleńcami, rabatami, klombami,
ruderalne, biotopy w pobliżu ludzkich siedzib, mogą zajmowac sztuczne pow.-szczeliny w murach, szpary w bruku ulicznym, gruzowiska, szutrowe drogi i torowiska, hałdy przemysłowe i wysypiska śmieci oraz podłoża złożone z gleb i skały macierzystej naturalnego pochodzenia lub zmienionej strukturalnie i chemicznie-ugory, przydroża, przypłocia, dziedzińce, nasypy, utwardzone place skłądowe i przeładunkowe,
zbiorowiska kserotermiczne-na torach i nasypach kolejowych, śieżych nasypach drogowych, szczelinach między nagrzanymi płytami betonowymi,
nitrofilne-zw. z wchłonięciem podmiejskich wsi do miast, na siedliskach bogatych w zw. azotu, pod płotami, przy zabudowaniach gospodarczych, na podwórkach,
bazofilne i kalcyfilne-następstwo antropogenicznego wzrostu odczynu gleb i zawartości węglanu wapnia, na gruzowiskach przemieszanych z ziemią, uboczach gliniastych nasypów i wykopów, na nowych osiedlach.
Funkcje zieleni miejsckiej:
Ekologiczne, zdrowotne i biologiczne-zieleń chroni od pyłów, dymów, osłania dzielnice mieszkaniowe od wiatrów, tłumi hałasy komunikacyjne i kolejowe, oczyszcza powietrze, reguluje wilgotnośc gleby;
Społęczne, psychologiczne, wychowawcze-miejsce odpoczynku, rozrywki, rekreacji, miejsce zbliżenia człowieka do przyrody, zieleń ogrodów botanicznych pełni funkcje dydaktyczną;
Estetyczne, artystyczne, plastyczne-zieleń wprowadza do miast urozmaicenie, w zależności od pór roku zmienia ich koloryt, tworzy kontrast z szara zabudową ulic;
Ochronne i przeciwpożarowe-osłony ostrzegawcze na szlakach komunikacyjnych, zieleń na starych osiedlach zapobiega rozprzestrzenianiu sie ognia w trakcie pożaru;
Żywicielskie i ekonomiczne-zieleń to tereny rolnicze, ogrodnicze, leśne, czyli produkcyjne, owoce stanowią pokarm dla bezdomnych np. jabłka, gruszki, sliwki oraz dla ptaków, stare drzewa dziuplaste dają schronienie dziuplakom i wieiwórkom, drzewa i krzewy to miejsca gniazdowania wielu ptaków.
Ekologiczne znaczenie zieleni: regulacja wymiany gazowej, fotosynteza, wpływ na klimat, temperaturę i wilgotnośc powietrza, drzewa je regulują i utrzymuja na optymalnym poziomie, regulacja gosp. wodnej, drzewa zapobiegają erozji wodnej, zatrzymują i pobierają nadmiar wód, filtracja i usuwanie zanieczyszczeń, wydzielanie fitoncydów, zw. chem ograniczających rozwój bakterii i pleśni chorobotwórczych, jonizacja powietrza, rośliny dają korzystne jony, środowisko życia wielu zwierząt: ptaków, wiewiórek, bezkręgowców. 100-letni buk Fagus silvatica w ciągu godziny pobiera 2552 g CO2 zawartego w 4800 m3 powietrza i wydziela 1712 g tlenu wiążąc 25400 J energii. W ciągu dnia usuwa tyle samo CO2 ile emitują 2 domki jednorodzinne, zaspokaja zapotrzebowanie na O2 10 mieszkańców miasta, w gorący dzień wydziela w skutek transpiracji 300-400 l wody, spełnia rolę 5 klimatyzatorów powietrza, 1700 młodych buków o śr korony 1 m zastapi w produkcji tlenu wycięcie 1 starego drzewa, w ciągu 50 lat życia drzewo robi O2 wartości 32000 dolarów, wartość drewna nie przekracza kilkuset USD.
Produkcja tlenu poszczególnych roslin:
bez lilak 1 m3 liści na rok robi 1,19 kg O2
osika 1 m3 liści na rok robi 1 kg O2
grab 1 m3 liści na rok robi 0,90 kg O2
jesion 1 m3 liści na rok robi 0,89 kg O2
dąb 1 m3 liści na rok robi 0,85 kg O2
sosna 1 m3 szpilek na rok robi 0,81 kg O2
klon 1 m3 liści na rok robi 0,62 kg O2
buk 1 m3 liści na rok robi 0,55 kg O2
lipa 1 m3 liści na rok robi 0,47 kg O2
kruszyna 1 m3 liści na rok robi 0,33 kg O2
Wpływ zieleni na klimat: niższa temperatura średniodobowa w parku leśnym spada o 20,3%, maksymalna o 23%, w parku miejskim średniodobowa spada o 13,5%, maksymalnie o 17%, w małym parku spada o 6,9%, maksymalnie o 9%, wilgotnośc powietrza wzrasta w parku leśnym o 35,5%, w parku miejskim o 32,9%, w małym parku o 25,5%. Wiatr wiejąć przez 180 m terenów zielonych potrafi zwolnić z 24 km/ha do 8 km/ha. Zieleń filtruje ciepło ze słońca obniżając temperaturę, mury i beton sie nagrzewają. 180 m strefy zielonej tłumi ok. 30 dB hałąsu. Powierzchnia trawiasta o 10-25 cm wys. tłumi hałas 2 dB na 100 m, rzadki las z krzewami tłumi ok. 5 dB, gęsty las z dużym podszyciem tłumi ok. 12 dB, typowy zywopłot liściasty 180 cm szer. i 160 wys.tłumi o 1-2 dB, zwiększenie szer. pasa krzewów podnosi tłumienie o 7 dB. średni poziom tłumienia dźwieku przez drzewa wynosi ok 0,2-0,4 dB, największe zdolności tłumienia hałasu mają jawor-10-12 dB oraz lipa szerokolistna, kalina, topola berlińska 8-10 dB, najmniejsze mają brzoza i wierzba do 6 dB. Regulacja gospodarki wodnej, tereny zielone pozwalają na retencję wody opadowej, opóźniają szybki spływ powierzchniowy zw. z pokryciem nawierzchniami twardymi, asfaltem, płytami betonowymi, kostką i rozbudowują kanalizację burzową. Zielone kurtyny zapobiegają erozji, pasy zieleni w okół zlewisk rzek zmniejszaja erozje wodną i zwiekszają retencję chroniąc jakośc zasobów wodnych, rośliny usuwają też z wody zanieczyszczenia wg. amerykańskich badań w czasie 50 lat zycia drzewo recykluje wodę o wartości 37500 USD. 180 m zieleni oczyszcza 70% pyłów. Usuwanie zanieczyszczeń przez rosliny to fitoremediacja, ona obejmuje: fitoekstrakcję-usuwanie zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych z gleby, wody i powietrza przez pobieranie przez rosliny i magazynowanie w zbieranych częściach roslin np. lisciach. Fitodegradacja to rozkład zanieczyszczeń przez rosliny i towarzyszące im w ryzosferze organizmy np. grzyby i bakterie, rizofiltracja to absorbcja i adsorbcja zanieczyszczeń z wody i ścieków przez korzenie, fitostabilizacja to obniżenie biodstępności zanieczyszczeń w środowisku, fitoewaporacja to odparowanie zanieczyszczeń. Fitoncydy, substancje bakteriobójcze i bakteriostatyczne wydzielają: sosna Pinus silvestris, świerk Picea abies, jodła Abies alba, żywotniki Thuja sp. jałowiec Juniperus communis, kolendra Coriandrum sativum, dzięgiel Angelica archangelica, lubczyk Levisticum officinale, szałwia Salvia sp. mięta Mentha sp. lawenda Lavendula sp. chrzan Armoracia rusticana, gorczyca Sinapsis alba, nostrzyk Melilotus sp. krwawnik Achillea millefolium, łopian Arctium sp. czosnek i cebula. Substancje działająće uspakająco i wyciszająco wydzielają bukszpan, czeremcha, migdałowce, jaśminowiec, głóg, czarna porzeczka, jesion, liguster, oliwka, buk, dąb. Wnioski są takie, że zieleń w mieście jest potrzebna dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemu i ludzkiego zdrowia i samopoczucia.
Ten wpis czytano 1852 razy.
Też są, wszystkie dzikie, nienależące do nikogo tereny są przez ludzi używane, dzieci i dorośli tam palą ogniska, dzieci bawią się tam, zakochani chodza na randki, ludzie spacerują z psami lub sami, gdy chcą coś przemyśleć:) Takie tereny są nam potrzebne
Asiunia - Czwartek, 07 Listopad 2013 11:29
Zielenią miejską nie są zatem ugory, zdziczałe ogródki, laski, zagajniki?
Rege - Środa, 06 Listopad 2013 19:17
Odsłon: 740122
Asiunia
Mam licencjat z biologii i mgr z ochrony środowiska specjalność biologia środowiska na UJ, chciałabym podzielić się wiedzą, którą przekazali mi moi wykładowcy.
<< Październik 2019 >>
PnWtŚrCzPtSoNd
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
zobacz wszystkie wpisy »